Ислам тарихында адамзатқа үлкен ғибрат болатын оқиғалар аз емес. Солардың бірі – Ибраһим пайғамбардың жұбайы, Исмайыл пайғамбардың анасы болған Ажар анамыздың сабыры мен Аллаға деген шынайы тәуекелі. Бұл оқиға тек бір отбасының басынан өткен тарихи жағдай ғана емес, ол – барлық мұсылман әйелдеріне, әсіресе аналарға арналған үлкен тәрбие мектебі.

Алла Тағала Құран Кәрімде былай дейді: «Расында, Сафа мен Маруа – Алланың белгілерінен» [1]. Бұл аяттың астарында терең мағына жатыр. Бүгінгі күні қажылық пен умра жасаған әрбір мұсылман Сафа мен Маруа төбелерінің арасында жеті рет жүреді. Бұл ғибадат сағи деп аталады. Ал оның тарихы – бір ананың сабыры мен Аллаға деген сенімінің көрінісі.

Ибраһим пайғамбар Алланың әмірімен жұбайы Ажар анамызды және жаңа туған сәбиі Исмайылды шөл далада, қазіргі Мекке орналасқан жерде қалдырып кетуге мәжбүр болды. Ол кезде бұл өңірде тіршілік те, су да, адам да жоқ еді. Ибраһим пайғамбар кері қайтқанда, Ажар анамыз оның артынан барып: «Бізді осы жерде кімге қалдырып бара жатырсың?» – деп сұрайды.

Жауап болмаған соң, ол тағы да: «Мұны Алла бұйырды ма?» – дейді. Ибраһим пайғамбар «Иә» деп жауап бергенде, Ажар анамыз: «Онда Алла бізді қор қылмайды» – дейді [2]. Бұл сөз – шынайы тәуекелдің көрінісі. Яғни адам барлық жағдайын Аллаға тапсырып, жүрегімен толық сену. Бұл – иманның жоғары деңгейінің белгісі.

Уақыт өте келе азық пен су таусылады. Шөл далада сәби Исмайыл шөлден жылай бастайды. Баласының жан даусын естіген ана жүрегі тыныш отыра алмады. Ажар анамыз су іздеп, ең жақын төбеге – Сафаға шығады. Айналаға қарап, бір үміт күтеді. Бірақ ешкім көрінбейді. Содан кейін Маруа төбесіне қарай жүгіреді. Осылайша ол Сафа мен Маруа арасында жеті рет жүгіреді [3].

Бұл жай ғана жүгіру емес еді. Бұл – ананың үміті, ананың дұғасы, ананың жүрегіндегі Алладан жәрдем күткен шынайы сенімі болатын.

Алла Тағала оның сабыры мен әрекетін жауапсыз қалдырмады. Сол сәтте сәби Исмайыл жатқан жерден су атқылай бастайды. Бұл – бүгінгі күнге дейін тоқтамай ағып жатқан қасиетті Зәмзәм суы еді. Пайғамбарымыз (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын)   бұл туралы былай деген: «Алла Исмайылдың анасына рақым етсін. Егер ол суды бөгемегенде, Зәмзәм ағып жатқан өзен болар еді» [4].

Осылайша бір ананың сабыры мен тәуекелі бүкіл мұсылман үмбетіне мәңгілік ғибадат болып қалды. Бүгінгі күні миллиондаған мұсылман Сафа мен Маруа арасында жүру арқылы сол ананың әрекетін еске алады.

Бұл оқиғадан қазіргі қоғамдағы әйелдерге үлкен ғибрат бар. Біріншіден, әйел – отбасының тірегі, ұрпақ тәрбиесінің негізі. Ажар анамыздың тәрбиесінде өскен Исмайыл кейін пайғамбар болды. Сол ұрпақтан адамзаттың ардақтысы Мұхаммед пайғамбар (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) дүниеге келді. Демек, бір ананың тәрбиесі бүтін бір ұлттың тағдырына әсер етуі мүмкін.

Екіншіден, бұл оқиға әйел адамның әлсіз емес екенін көрсетеді. Қиындық келгенде үмітсіздікке берілмей, әрекет ету – нағыз тәуекелдің белгісі. Ажар анамыз жылап отырып қалған жоқ, ол ізденді, жүгірді, үміт етті. Бұл – мұсылман әйеліне үлкен сабақ.

Үшіншіден, Алла жолында жасалған ешбір еңбек зая кетпейді. Құранда Алла Тағала былай дейді: «Расында, Алла жақсылық жасаушылардың сауабын жоғалтпайды» [5]. Бүгінгі күні аналардың баласына берген тәрбиесі, жасаған дұғасы, төккен көз жасы – бәрі Алланың алдында бағалы.

Қазақ халқы да ананың орнын ерекше құрметтеген. «Ана бір қолымен бесікті, бір қолымен әлемді тербетеді» деген сөз бекер айтылмаған. Өйткені ұлттың болашағы – ананың тәрбиесінде.

Сондықтан әрбір мұсылман әйел Ажар анамыздың өмірінен сабырды, тәуекелді, үмітті үйренуі керек. Қандай қиындық болса да, Аллаға сенген жүрек ешқашан жалғыз қалмайды. Ажар анамыз шөл далада жалғыз қалғандай көрінгенімен, шын мәнінде ол Алланың қорғауында еді.

Алла Тағала баршамызға Ажар анамыздай сабыр, шынайы тәуекел және берік иман нәсіп етсін. Әмин.

Пайдаланылған дереккөздер

[1] Құран Кәрім. Бақара сүресі, 158-аят.

[2] Имам Бухари. Сахих әл-Бухари, Китаб әл-Әнбия, хадис №3364.

[3] Имам Бухари. Сахих әл-Бухари, Китаб әл-Әнбия, хадис №3364.

[4] Имам Бухари. Сахих әл-Бухари, Китаб әл-Әнбия, хадис №3364.

[5] Құран Кәрім. Тәубе сүресі, 120-аят.

Қарағанды облысы бойынша «Әйел-қыздар» сектор жетекшісі, 

«Әнет баба» мешітінің ұстазы Әйгерім Берікболқызы