Тілдік нұсқа
Радио

АҚЫНДАР

Арман Бердалин (ақын)
Бердалин Арман Тілектесұлы-1983 жылдың 10-шы желтоқсанында СҚО,Ақжар ауданы ( бұрыңғы Көкшетау облысы,Ленинград ауданы),Айсары ауылында дүниеге келген. Жетістіктері: -1991-1992 жылдардағы Республикалық «Әнші балапан» байқауының жеңімпазы; -1995 жылы Абай Құнанбайұлының 150 жылдығына өткен оқушылар айтысының жүлдегері; -1996 жылы Жамбыл Жабаевтың 150 жылдығына өткен айтыстың жүлдегері; -1997 жылы Мұхтар Әуезовтың 100 жылдығына арналған айтыстың жүлдегері; 2002 жылы Атырауда өткен Махамбеттің 200 жылдығына арналған айтыста I-орынға ие болды; -2003 жылы Мағжан Жұмабайұлының 110 жылдығына арналған Республикалық ақындар айтысында II-орынға ие болды; -2003 жылы ағартушы ғалым Сейтен Сауытбековтың 95 жылдығына арналған Айтыста Бас жүлдені жеңіп алды; -2003 жылы Астана Дулат Бабатайұлының 200 жылдығына арналған айтыста Ерік Асқаров атындағы жүлденің иегері; -2004 жылы Көкен Шәкейұлының 80 жылдығына арналған Республикалық ақындар айтысында Бас жүлдені жеңіп алды; -2004 жылы Москвада Қазақстан-Ресей достығына арналған Халықаралық ақындар айтысында Бас жүлдені жеңіп алды; -2004 жылы Қырғызстанда өткен Халықаралық ақындар айтысында Бас жүлдені жеңіп алды; -2005 жылы Өзбекстанның Самарқанд қаласында өткен Халықаралық ақындар айтысында Бас жүлдені жеңіп алды; -2005 жылы Ақтөбе қаласында Әлия Молдағұлованың 80 жылдығына арналған айтыста I-орын; -2006 жылы Қостанай облысының 70 жылдығына арналған Республикалық ақындар айтысында Бас жүлдені жеңіп алды; -2006 жылы Ақтөбе қаласында Шығанақ Берсиевтың 125 жылдығына арналған Республикалық ақындар айтысында Бас жүлдені жеңіп алды; -2009 жылы Түркияның Ерзурум, Анкара қалаларында өткен Түркітілдес елдердің арасында Халықаралық ақындар айтысында Бас жүлдені жеңіп алды; -2009 жылы Қазақстан Мұсылмандары Діни Басқармасының және «Асыл арна»телеарнасының ұйымдастыруымен өткен Республикалық ақындар мүшәйрасында Бас жүлдені жеңіп алды; -2010 жылы СҚО-да Сәбит Мұқановтың 110 жылдығына арналған айтыста Бас жүлдені жеңіп алды; -2011 жылы Алматы облысында Ақсу ауданының 80 жылдығы және Біржан мен Сараның айтысының 140 жылдығына арналған ақындар айтысында Бас жүлдені жеңіп алды. -2011 жылы Президенттің жарлығымен «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» мерейтойлық медалімен наградталған. -2013 жылы Әзірет Сұлтан мешітінің ұйымдастыруымен өткен «Текті сөздің төресі - терме» атты Республикалық мүшайрада Бас жүлдені жеңіп алды. -2013 жылы ҚР Президентінің «Құрмет грамотасымен» марапатталған. -2013 жылы «Құрметті қажы» төсбелгісімен марапатталған. -2015 жылы Президенттің жарлығымен «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» мерекелік медалімен наградталған. -2015 жылы Атырау қаласында өткен Халықаралық ақындар мүшәйрасында Бас жүлдені жеңіп алды. -2016 жылы Айтыс ақындары мен жыршы-термешілердің Халықаралық одағының мүшесі. -2016 жылы Президенттің жарлығымен «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл» мерейтойлық медалімен наградталған. -2018 жылы Президенттің жарлығымен «Астана 20 жыл» мерекелік медалімен наградталған.       Бұдан басқа да 70-тен астам айтыстарға қатысып, жүлдегер атанған.   -2004 жылы «Айсары» атты жыр жинағы жарық көрді; -2006 жылы «Арманның айтыстары»атты DVD дискісі шықты; -2008 жылы «Қазақ пен арақ»атты жыр жинағы шықты; -2008 жылы «Қазақ пен арақ»атты деректі фильмі шықты; -2013 жылы «Жүрші, әке, намазға жығылайық» атты жыр жинағы шықты. Бұдан басқа да 10-нан астам антологияларға өлеңдері шыққан;   Көкшетау Университетінің 2010 ж; «Көкше» Академиясының 2012 ж. түлегі.   -2001 жылы аймақтық «Бұқпа!» газетінің корреспонденті; -2002 жылы республикалық «Алаш үні» газетінің корреспонденті; -2006 жылы «Көкшетау»МС-ның көркемдік жетекшісі; -2007 жылы «Көкше»МҮ-нің директоры. -2010 жылы М.Жұмабаев атындағы Ақмола облысының әмбабап ғылыми кітапханасының директоры. -2014 жылы Ақмола облыстық тілдерді дамыту басқармасының басшысы. -2017 жылдан Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл Агенттігінің жұртшылықпен байланыс жөніндегі Департамент директоры.   Отбасылық жағдайы: Үйленген. Жұбайы-Бердалина Алуа Жамбылқызы (1984ж.т) Ұлы -Тілектес Темірұлан Арманұлы (2004ж.т) Ұлы -Тілектес Марғұлан Арманұлы (2007ж.т) Қызы-Тілектес Мөлдір Арманқызы (2009ж.т) Ұлы-Тілектес Әмірұлан Арманұлы (2010ж.т) Ұлы – Тілектес Науан Арманұлы (2015 ж.т)
Бердалин Арман Тілектесұлы-1983 жылдың 10-шы желтоқсанында СҚО,Ақжар ауданы ( бұрыңғы Көкшетау облысы,Ленинград ауданы),Айсары ауылында дүниеге келген. Жетістіктері: -1991-1992 жылдардағы Республикалық «Әнші балапан» байқауының жеңімпазы; -1995 жылы Абай Құнанбайұлының 150 жылдығына өткен оқушылар айтысының жүлдегері; -1996 жылы Жамбыл Жабаевтың 150 жылдығына ...
ЖОҚ ІЗДЕП ЖҮРМІН!.
22 сәуір, 2019 жыл 27 Басып шығару нұсқасы
Дүние – бір қисық жол бұраңдаған, Бақ тайса мал менен бас құралмаған. Күніне мың бір пәле көрсең-дағы, Сонда да күдер үзбе бір Алладан. Қара өлең. Алла асыраған пенде аш болмайды. Абай Құнанбаев «Біттім енді, құрыдым, Қатал тағдыр құтылмыстай салды маған құрығын. Құласам да биіктен, Жыласам да күйіктен, Енді менің жамалмайды жыртығым, бүтінделмес сынығым. Кілтін іздеп ашық тұрған есіктің, Бақытымнан құр қалып, Уақытымнан кешіктім» деп күбірлеп отыр екен бір жігіт, Ауласында мешіттің. Әлгі адамға жақын барып бір адым, Неге сонша түңілдің деп сұрадым. Тағдырыңның көтере алмай сынағын, Қайғырардай мұншама, Сабыр етіп бір шама, Айтшы досым қай биіктен құладың? – Е-еһ, бауырым!.. Мені көрген мынау жұрт өтіп жатыр не демей, Соқыр қоғам біз секілді мүгедекті елемей. Тастаған соң бар өмірден түңілдім, Қара жерге шығып қалған кемедей. Бар кезімде, бай кезімде қанша адам, Жабысып еді кенедей. Соның бірі қалмаған соң қасымда, Қаусап қалдым қан жүрмейтін денедей. Ойын-сауық құрмастан, Күндіз-түні еңбек еттім тынбастан. Қолым жетті ағыл-тегіл байлыққа, Тірі жанға еш қиянат қылмастан. Мен осындай әлсіз халге түскен соң, Айырылдым бір дос емес мың достан. Біле алмадым, мүгедекті менсінбеу бұл өмірдің заңы ма, Жара салып жаныма, Жарым кетті жарым түнде сырласқан. Ол түк емес.., Қызым кетті Қырымға, Ұлым кетті Рұмға, Әкесіне мойынын да бұрмастан. Содан бері күліп өткен көздерімді мұң басқан, Жүріп өткен іздерімді құм басқан. Иә, иә, ЖАРЛЫМЫН!!! Мен жарлымын жан таппаған түсінетін зар-мұңын. Жаңа сездім кең дүниенің тарлығын. Енді маған кім келіп жұбатуын айта алады, Қайтарады кім осының барлығын?!. – Жо-о-оқ, достым түңілме! Бәрі жақсы болады ғой түбінде. Алла өзі берер ертең есесін, Ертең емес, берер бәлкім бүгін де... Жалғыз сен бе биігінен құлаған, Жаратқанның жұмағына жетеді, сынағына шыдаған. Барлық адам бақытты емес бауырым, Аяқ-қолы болғанымен дін аман. Қанша бай жүр мұң сығып, Шығын шықса шыбын жаны тұншығып. Бақыт деген ендеше, БАЙЛЫҚ емес бауырым, Бақыт деген – бір Құдайға құлшылық! Қолыңды соз бақытыңа құлшынып. Адамдардың барлығына,  Ол аз десең тағдырыңа арта берме сен өкпе, Мұның бәрі осыншама қайғыруға себеп пе?.. Саған мысал айтайыншы керек пе? Баяғыда екі бақа байқамай, Күмп етіпті қаймақ толы шелекке. Қос бақаның біреуі жыласын кеп өкіріп, Тағдырына мұндай сынға тастаған, Бойына да бір шелектен аспаған, Жалпы айтқанда.., бақа болып туғанына өкініп. Ал, сыңары жігерлі, сыр бермейтін сынбайтын, Мақсатына жетпегенше тынбайтын. Құтқаршы деп тура келген ажалдан, Құдайына дұға етті өтініп. Созылыпты ұзаққа өмір-өлім майданы, Жақсы бола қоймайды ғой жай бәрі. Үміт үзген көлбақа хош айтысты досымен, Бірге өскен шалшық суда сайдағы. Ал екінші бақа болса тырбаңдауын қоймады, Әңгімеге құлақ түрмей қайдағы. Тырбың-тырбың шалпылдата берген соң, Май боп қатты қаймағы... Мысалымды түсін мейлі, түсінбе, Бақытты адам болам десең жетеді оған ақылың да, күшің де. Адам деген жасау керек әрекет, Ең аяғы сорлы болу үшін де. Сөз соңында айтатыным бауырым, Бақыт деген – мешіттің сыртында емес, ішінде! Арман Бердалин

Жоқ іздеп жүрмін жоғалтып алып барымды,
Жол іздеп жүрмін қайтарар өткен шағымды.
Бірлігім неге бүйректей кетті бөлініп,
Түңдігім неге түс аумай жатып жабылды.
Жұрт емес пе едік жұдырыққа ұқсап жұмылған,
Ұлт емес пе едік ұл менен қызы дарынды.
Заң іздеп жүрмін қорғайтын қолда барымды,
Жан іздеп жүрмін түсінер мұң мен зарымды.

Ел іздеп жүрмін азансыз таңы атпаған,
Сан ғасыр бойы сақшыдай салтын сақтаған.
Табысын емес, намысын қорғап тұмардай,
Малы үшін емес, ары үшін болған ақтабан.
Қол ұшын созып жесірі менен жетімге,
Ол үшін одан ақы дәметіп жатпаған.
Мұрагерлерін бесіктен бастап үйретіп,
Құлагерлерін құлын кезінен баптаған.

Осының бәрі көрген түстей боп кешегі,
Жоқ болып кетті жат жұрттың жұғып кеселі.
Жерініп жүрмін өзімнен-өзім бұл күні,
Демігіп жүрмін дертімнің болмай еш емі.
Мол мұрам қайда, домбырам қайда жоғалды?!
Батыстан гулеп барабан үні еседі.
Қоғамым мынау қарғасын төрде сайратып,
Тұлпардан озып бәйгілі болған есегі.

Ер іздеп жүрмін елі үшін аттан түспеген,
Іріткі салмай ізін қалдырған іспенен.
Екпіні емен жұлатын қайран ерлерім,
Алып даламды алып қалғанды күшпенен.
Қолымда барда алтынның білмей бағасын,
Қадірін білмей қалдық деп қатты тістенем.
Олар да қазір ортамнан кетті көрінбей,
Алтынды қатар қойғаннан кейін мыспенен.

Арыстарым-ай шетінен бәрі абадан,
Қырағы көзбен қияны шолып қараған.
Бұрыңғы ерлер қорғаған ұлт пен ұрпағын,
Бүгінгі ерлер қатынын соғып сабаған.
Жау келсе жауап береді деген батырлар,
Бірлігі кетіп бір-бірін алған жағадан.

Қарттарды іздеймін бауыры бүтін, басы аман,
Дәурен-ай шіркін ғасырдан ұзақ жасаған.
Абыздарым-ай айналып төрдің сәніне,
Күректей қолмен білектей майды асаған.
Ақылын айтып, батасын беріп баршаға,
Шежіресі мен тарихын тасқа қашаған.

Шалдар көбейді дін емес жынды дос еткен,
Араққа бөгіп тұра алмай жатқан төсектен.
Қарт ойнап жүрген қарттардың қалмай қадірі
Дуалы аузы босамай жатыр өсектен.
Сексенге жасы, тоқсанға, жүзге жетсе де,
Ғұмырын қайтем құлшылығы жоқ бос өткен.

Әже іздеймін әз жүзін әжім қаптаған,
Қарынға салып май менен құртын баптаған.
Сақтаған сүрін кебежесінің түбінде,
Немерелерім жесін деп дәмін татпаған.
Келінге сенбей кенжесін асқа тойдырып,
Жақындарының жай-күйін білмей жатпаған.

Қазіргі әжең жетпіске жеткен жасы бар,
Қиылған қасы, боялған селдір шашы бар.
Майдың орнына маргарин алып дүкеннен,
Шайдың орнына шарапты ішіп шашылар.
Немере емес мысығын басып бауырына,
Шөбере емес күшігін күтіп асырар.

Келін іздеймін алғысын елдің алатын,
Жолыңды кеспей иіліп сәлем салатын.
Қабағын шытпай қартайған ата-енесін,
Тамағын беріп, барымен баптап бағатын.
Түскен үйінің түтінін түзу шығарып,
Ошақтың отын өшіріп алмай жағатын.

Қазіргі келін әр айтқан сөзін заң қылып,
Керіліп жатар ұйқысын ұзақ қандырып.
Қауқарсыз қалған қарт ата-енесін жақтырмай,
Айғайы менен ойбайы тұрар жаңғырып.
Қара шалдарым қара шаңырағын қалдырып,
Қарттардың үйін паналап кетті-ау қаңғырып.

Қыздарды іздеймін лайлатқызбаған тұнығын,
Қырық үй болып қадағалаған қылығын.
Айнадан басқа ажарын ешкім көрмеген,
Бес күнде тарап, он күнде өрген бұрымын.
Домалақ ана, Айғаным менен Зередей,
Асылдарымның таба алмай жүрмін сынығын.

Қыздарым мынау бояуын жағып бір батпан,
Сыра сіміріп, темекісінен күл қаққан.
Тұрмысқа шықпай балалы болып үлгеріп,
Қыз Жібектерім қызығын ерте ұрлатқан.
Ләйлімдер ләйліп, Еңліктер ашып етегін,
Томиристерім түнгі клубтарда түн қатқан.

Баланы іздеймін атаның атын танытқан
Бес жастан би боп оқ бойы озған халықтан.
Аятта айтқандай екі жыл бойы емізіп,
Анасы оны ақ уызына жарытқан.
Дәретін алып, дәстүр мен дінін дәріптеп,
Сүтпенен бірге сүйекке мінез дарытқан.

Бала көбейді бәленің бәрін білетін,
Бесіктен боқтап, есіктен сыбап кіретін.
Экраннан көрген құбыжықтарға еліктеп,
Ер Төстік жайлы ертегі айтсаң күлетін.
Ұяда жүріп ұяттың ұқпай не екенін,
Қияда жүріп қиянат жасап жүретін.

Дінімді іздеймін сән үшін сақал қоймаған,
Өз басын емес, көз жасын елдің ойлаған.
Дәстүр мен дінді қатар ұстанып, қастерлеп,
Бидғат демей мәулітті ел боп тойлаған.
Шариғатты ұқпай шаһид болам деп шатасып,
Өзі-өзін жарып, өз жанын өзі жоймаған.

Дініміз мынау кіршіксіз түрі кірлеген,
Балақты кесіп бақталас болдық пірменен.
Бабаларым-ай Ханафи жолын ұстанып,
Араларына жау түгілі дау да кірмеген.
Бүлікті салып бір хадис жаттап алғандар,
Іріткі салып Ібіліс шықты-ау іргеден.
Қаншама жанды кәпір деп ажал құштырып,
Тақуалар жүр сауапты теріп түрмеден.

 Тілімді іздеймін жүзіндей өткір шалғының,
Осы тілменен өлшенер менің бар құным.
Осы тілменен Махамбеттер мен Абайлар,
Жыр-дастан қылып жеткізе білген зар-мұңын.
Осы тілменен Әз Тәуке жазып жарғысын,
Осы тілменен Абылай айтқан жарлығын.
Бір ауыз сөзбен жылаған жанды жұбатып,
Бір ауыз сөзге сыйдыра алған барлығын.

Тіліміз бүгін жай-күйін кешіп жарлының,
Енді-енді сездік кең дүниенің тарлығын.
Қазақ боп туып, орыс боп өскен жастарың,
Құлыптап қойды тілімнің қара сандығын.
Қазақтың өзі қазақтың тілін менсінбей,
Соңынан жүрміз әркімнің теріп қалдығын.

Киімді іздеймін құндыздан қылған жағасын,
Оюдың өзі білдірер келген даласын.
Бешпент пен қамзол, кимешек пенен кебістің,
Баз кешіп жүрміз барында білмей бағасын.
Арбасып жатқан заманда мынау барлығын,
Шаң басып жатқан мұражайлардан табасың.

Осыны ойлап шақша бас болды шарадай,
Барамыз ұлт боп балынан безген арадай.
Саптама етік сандықтың жатып түбінде,
Жаулығың қалды шаң сүртуге де жарамай.
Науырыз келсе шапанын шалдар іздейді,
Жаңа жыл келсе маскасын киген баладай.

Қазіргі билер парамен тапқан пайдасын,
Жасырып істі, асырып жұрттан айласын.
Шеріне емес шеніне қарап адамның,
Кедейден гөрі жоғары қойған бай басын.
Қиямет күні болатын соттан қаймығып,
Қақ жарған қылды Қазыбектерім қайдасың?!.

Алдымда әлі арайлап атып бір таңым,
Күңіреніп емес, күлімдеп айтар жұрт әнін.
Бұл маңда ешкім барыңды тартып алмайды,
Тұрғанда аман тұғыры биік сұлтаным.
Тәубеңе келіп, Құдайға жаса құлшылық,
Жоқ болып егер кетпесін десең ұрпағың!!!

Арман Бердалин

Пікірлер

Поле не должно быть пустым!
Комментарий отправлен на модерацию.
    бас мүфти блогы бас мүфти блогы

    Күнтізбе

    Жоғары